(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.287. అధ్యాయః 287
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి శక్రవృత్రయుద్ధవర్ణనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-287-0x(6382)(76738)
అహో ధర్మిష్ఠతా తస్య వృత్రస్యామితతేజసః।
యస్య విజ్ఞానమతులం విష్ణోర్భక్తిశ్చ తాదృశీ॥ 12-287-1(76739)
దుర్విజ్ఞేయమిదం తస్య విష్ణోరమితతేజసః।
కథం వా రాజశార్దూల పదం తు జ్ఞాతవానసౌ॥ 12-287-2(76740)
భవతా కథితం హ్యేతచ్ఛ్రద్దధే చాహమచ్యుత।
భూయశ్చ మే సముత్పన్నా బుద్ధిరవ్యక్తదర్శనా॥ 12-287-3(76741)
కథం వినిహతో వృత్రః శక్రేణ భరతర్షభ।
ధార్మికో విష్ణుభక్తశ్చ తత్త్వజ్ఞశ్చ తదన్వయే॥ 12-287-4(76742)
ఏతన్మే సంశయం బ్రూహి పృచ్ఛతే భరతర్షభ।
వృత్రః స రాజశార్దూల యథా శక్రేణ నిర్జితః॥ 12-287-5(76743)
యథా చైవాభవద్యుద్ధం తచ్చాచక్ష్వ పితామహ।
విస్తరేణ మహాబాహో పరం కౌతూహలం హి మే॥ 12-287-6(76744)
భీష్మ ఉవాచ। 12-287-7x(6383)
రథేనేంద్రః ప్రయాతో వై సార్ధం సురగణైః పురా।
దదర్శాథాగ్రతో వృత్రం ధిష్ఠితం పర్వతోపమం॥ 12-287-7(76745)
యోజనానాం శతాన్యూర్ధ్వం పంచోన్ఛ్రితమరిందం।
శతాని విస్తరేణాథ త్రీణి చాభ్యధికాని వై॥ 12-287-8(76746)
తత్ప్రేక్ష్య తాదృశం రూపం త్రైలోక్యేనాపి దుర్జయం।
వృత్రస్య దేవాః సంత్రస్తా న శాంతిముపలేభిరే॥ 12-287-9(76747)
శక్రస్య తు తదా రాజన్నూరుస్తంభో వ్యజాయత।
భయాద్వృత్రస్య సహసా దృష్ట్వా తద్రూపముత్తమం॥ 12-287-10(76748)
తతో నాదః సమభవద్వాదిత్రాణాం చ నిఃస్వనః।
దేవాసురాణాం సర్వేషాం తస్మిన్యుద్ధే హ్యుపస్థితే॥ 12-287-11(76749)
అథ వృత్రస్య కౌరవ్య దృష్ట్వా శక్రమవస్థితం।
న సంభ్రమో న భీః కాచిదాస్థా వా సమజాయత॥ 12-287-12(76750)
తతః సమభవద్యుద్ధం త్రైలోక్యస్య భయంకరం।
శక్రస్య చ సురేంద్రస్య వృత్రస్య చ మహాత్మనః॥ 12-287-13(76751)
అసిభిః పట్టసైః శూలైః శక్తితోమరంరుద్గరైః।
శిలాభిర్వివిధాభిశ్చ కార్ముకైశ్చ మహాస్వనైః॥ 12-287-14(76752)
అస్త్రైశ్చ వివిర్ధౌర్దివ్యైః పావకోల్కాభిరేవ చ।
దేవాసురైస్తతః సైన్యైః సర్వమాసీత్సమాకులం॥ 12-287-15(76753)
పితామహపురోగాశ్చ సర్వే దేవగణాస్తదా।
ఋషయశ్చ మహాభాగాస్తద్యుద్ధం ద్రష్టుమాగమన్॥ 12-287-16(76754)
విమానాగ్ర్యైర్మహారాజ సిద్ధాశ్చ భరతర్షభ।
గంధర్వాశ్చ విమానాగ్రైరప్సరోభిః సమాగమన్॥ 12-287-17(76755)
తతోఽంతరిక్షమావృత్య వృత్రో ధర్మభూతాం వరః।
అశ్మవర్షేణ దేవేంద్రం సర్వతః సమవాకిరత్॥ 12-287-18(76756)
తతో దేవగణాః క్రుద్ధాః సర్వతః శరవృష్టిభిః।
అశ్మవర్షమపోహంత వృత్రప్రేరితమాహవే॥ 12-287-19(76757)
వృత్రస్తు కురుశార్దూల మహామాయో మహాబలః।
మోహయామాస దేవేంద్రం మాయాయుద్ధేన సర్వశః॥ 12-287-20(76758)
తస్య వృత్రార్దితస్యాథ మోహ ఆసీచ్ఛతక్రతోః।
రథంతరేణ తం తత్ర వసిష్ఠః సమబోధయత్॥ 12-287-21(76759)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 12-287-22x(6384)
దేవశ్రేష్ఠోఽస్తి దేవేంద్ర దైత్యాసురనిబర్హణ।
త్రైలోక్యబలసంయుక్తః కస్మాచ్ఛక్ర విషీదసి॥ 12-287-22(76760)
ఏష బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ శివశ్చైవ జగత్పతిః।
సోమశ్చ భగవాందేవః సర్వే చ పరమర్షయః॥ 12-287-23(76761)
`సముద్విగ్నం సమీక్ష్య త్వాం స్వస్తీత్యూచుర్జయాయ తే।'
మా కార్షీః కశ్మలం శక్ర కశ్చిదేవేతరో యథా।
ఆర్యాం యుద్ధే మతిం కృత్వా జహి శత్రూన్సురాధిప॥ 12-287-24(76762)
ఏష లోకగురుస్త్ర్యక్షః సర్వలోకనమస్కృతః।
నిరీక్షతే త్వాం భగవాంస్త్యజ మోహం సురాధిప॥ 12-287-25(76763)
ఏతే బ్రహ్మర్షయశ్చైవ బృహస్పతిపురోగమాః।
స్తవేన శక్ర దివ్యేన స్తువంతి త్వాం జయాయ వై॥ 12-287-26(76764)
భీష్మ ఉవాచ। 12-287-27x(6385)
ఏవం సంబోధ్యమానస్య వసిష్ఠేన మహాత్మనా।
అతీవ వాసవస్యాసీద్బలముత్తమతేజసః॥ 12-287-27(76765)
తతో బుద్ధిముపాగంయ భగవాన్పాకశాసనః।
యోగేన మహతా యుక్తస్తాం మాయాం వ్యపకర్షత॥ 12-287-28(76766)
తతోఽంగిరః సుతః శ్రీమాంస్తే చైవ సుమహర్షయః।
దృష్ట్వా వృత్రస్య విక్రాంతుముపాగంయ మహేశ్వరం॥ 12-287-29(76767)
ఊచుర్వృత్రవినాశార్థం లోకానాం హితకాంయయా।
తతో భగవతస్తేజో జ్వరో భూత్వా జగత్పతేః॥ 12-287-30(76768)
సమావిశత్తదా రౌద్రం వృత్రం లోకపతిం తదా।
విష్ణుశ్చ భగవాందేవః సర్వలోకాభిపూజితః॥ 12-287-31(76769)
ఐంద్రం సమావిశుద్వజ్రం లోకసంరక్షణే రతః।
తతో బృహస్పతిర్ధీమానుపాగంయ శతక్రతుం।
వసిష్ఠశ్చ మహాతేజాః సర్వే చ పరమర్షయః॥ 12-287-32(76770)
తే సమాసాద్య వరదం వాసవం లోకపూజితం।
ఊచురేకాగ్రమనసో జహి వృత్రమితి ప్రభో॥ 12-287-33(76771)
మహేశ్వర ఉవాచ। 12-287-34x(6386)
ఏష వృత్రో మహాఞ్శక్రే బలేన మహతా వృతః।
విశ్వాత్మా సర్వగశ్చైవ బహుమాయశ్చ విశ్రుతః॥ 12-287-34(76772)
తదేనమసురశ్రేష్ఠం త్రైలోక్యేనాపి దుర్జయం।
జహి త్వం యోగమాస్థాయ మావమంస్థాః సురేశ్వర॥ 12-287-35(76773)
అనేన హి తపస్తప్తం బలార్థమమరాధిప।
షష్టిం వర్షసహస్రాణి బ్రహ్మా చాస్మై వరం దదౌ॥ 12-287-36(76774)
మహత్త్వం యోగినాం చైవ మహామాయత్వమేవ చ।
మహాబలత్వం చ తథా తేజశ్చాగ్ర్యం సురేశ్వర॥ 12-287-37(76775)
ఏతత్త్వాం మామకం తేజః సమావిశతి వాసవ।
వృత్రమేవం త్వవధ్యం తం వజ్రేణ జహి దానవం॥ 12-287-38(76776)
శక్ర ఉవాచ। 12-287-39x(6387)
భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన దితిజం సుదురాసదం।
వజ్రేణ నిహనిష్యామి పశ్యతస్తే సురర్షభ॥ 12-287-39(76777)
భీష్మ ఉవాచ। 12-287-40x(6388)
ఆవిశ్యమానే దైత్యే తు జ్వరేణాథ మహాసురే।
దేవతానామృషీణాం చ హర్షాన్నాదో మహానభూత్॥ 12-287-40(76778)
తతో దుందుభయశ్చైవ శంఖ్యాశ్చ సుమహాస్వనాః।
మురజా డిండిభాశ్చైవ ప్రావాద్యంత సహస్రశః॥ 12-287-41(76779)
అసురాణాం తు సర్వేషాం స్మృతిలోపో మహానభూత్।
మాయానాశశ్చ బలవాన్క్షణేన సమపద్యత॥ 12-287-42(76780)
తమావిష్టమథో జ్ఞాత్వా ఋషయో దేవతాస్తథా।
స్తువంతః శక్నమీశానం తథా ప్రాచోదయన్నపి॥ 12-287-43(76781)
రథస్థస్య హి శక్రస్య యుద్ధకాలే మహాత్మనః।
ఋషిభిః స్తూయమానస్య రూపమాసీన్సుదుర్దృశం॥ ॥ 12-287-44(76782)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి సప్తాశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 287॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-287-21 అథాంతరే చ తం తత్రేతి ధ. పాఠః॥
12-287-22 సురారాతినిబర్హణేతి థ. పాఠః॥
12-287-24 కశ్చిదేవ నరో యథేతి ధ. పాఠః॥
12-287-25 ఏష దేవగురుస్త్వద్యేతి ధ. పాఠః॥
12-287-26 స్తువంత్యాత్మజయాయ వై ఇతి ధ. పాఠః॥
12-287-34 బహుమాయాసు విశ్రుత ఇతి థ. పాఠః॥
12-287-42 ధృతిలోపో మహానభూత్ ఇతి థ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.